Ile płacimy: tydzień 9–13 września
Dane e-petrol i Reflex dla drugiego tygodnia września. W ciągu tygodnia diesel podrożał o 27–36 groszy, benzyna o 18–26 groszy — zależnie od dnia pomiaru. Poprzedni rekord diesla, z marca 2026, został przebity.
| Paliwo | Sierpień (VAT 8%) | 1 IX (VAT 23%) | 9–13 IX | Zmiana w miesiąc |
|---|---|---|---|---|
| Pb95 | 6,57 zł | 7,63 zł | 7,89 zł | +1,32 zł (+20%) |
| ON (diesel) | 7,51 zł | 8,39 zł | 8,76 zł | +1,25 zł (+17%) |
| LPG | — | 2,95 zł | 3,02 zł | +7 gr w tydzień |
| Hurt Orlen Pb95 | — | 6 358 zł/m³ (4 IX) | 6 078 zł/m³ (11 IX) | −280 zł/m³ |
| Hurt Orlen ON | — | 7 072 zł/m³ (4 IX) | 7 167 zł/m³ (11 IX) | +95 zł/m³ |
Zwróć uwagę na dwa ostatnie wiersze. Orlen w tym samym tygodniu obniżył hurtową cenę benzyny o 280 zł na metrze sześciennym i podniósł diesla o 95 zł. Detal na stacjach nie zareagował na obniżkę — benzyna dalej drożała. To pierwszy sygnał, że ceny przy dystrybutorze nie są dziś prostą pochodną ropy.
Skąd wzięła się złotówka: rozkład podwyżki
Benzyna podrożała w miesiąc o około 1,32 zł. Da się to rozłożyć na trzy części, z których tylko jedna ma cokolwiek wspólnego z Bliskim Wschodem.
| Czynnik | Wkład w cenę Pb95 | Wkład w cenę ON | Co to jest |
|---|---|---|---|
| Powrót VAT 8% → 23% | +1,06 zł | +0,88 zł | Koniec programu „Ceny Paliwa Niżej" 31 sierpnia. Decyzja budżetowa, nie rynkowa. |
| Ropa, kurs USD, hurt (reszta) | ok. +0,10 zł | ok. +0,30 zł | Brent przebił 100 USD (w sierpniu był poniżej), dolar z 3,71 do 3,73 zł. Na dieslu dochodzi premia za embargo na rosyjski ON. |
| Marża detaliczna stacji | ok. +0,20 zł | ok. +0,05 zł | Marża na benzynie 41 gr/l wobec 21 gr średniej historycznej. Na dieslu kilka groszy poniżej hurtu. |
| Razem | ≈ +1,32 zł | ≈ +1,25 zł | Sierpień → 9–13 września |
80% podwyżki benzyny to VAT. Gdyby program CPN trwał, Pb95 kosztowałaby dziś około 6,80–6,90 zł, a diesel około 7,90 zł — drogo, ale bez rekordu. Rekord jest w dużej mierze efektem decyzji fiskalnej podjętej w momencie, w którym ropa akurat rosła. Rząd wybrał zły miesiąc na zakończenie programu, ale przy deficycie 282,6 mld zł w projekcie budżetu na 2027 trudno było wybrać dobry.
Marże zasługują na osobne zdanie. 41 groszy na benzynie to dwukrotność historycznej normy — stacje odbudowują to, co straciły wiosną, gdy program CPN wymuszał obniżki, a ceny hurtowe rosły. Na dieslu sytuacja jest odwrotna: detal sprzedaje kilka groszy poniżej hurtu, bo klienci flotowi mają umowy i limity, a stacja nie może stracić ich obrotu. Dlatego benzyna ma przestrzeń do spadku, a diesel nie.
Ropa po 100 USD: drugi raz w tym roku
Brent przekroczył 100 USD w kwietniu — po pierwszej eskalacji konfliktu USA–Iran, którą opisaliśmy w artykule o kryzysie naftowym 2026 — i wrócił poniżej po kilku tygodniach. Wrześniowe wybicie ma dwa nowe elementy: równoległy front Arabia Saudyjska–Huti i embargo na rosyjski diesel.
- Zatoka Perska. Cykl eskalacji i deeskalacji między USA a Iranem spowalnia normalizację żeglugi wokół Cieśniny Ormuz. Glapiński mówił 10 września, że kraje Półwyspu Arabskiego muszą przenosić porty naftowe, co generuje „ogromne koszty". Premia za ryzyko geopolityczne w cenie baryłki jest według Reflex czymś, do czego „musimy się na razie przyzwyczaić".
- Morze Czerwone. Ataki Huti na saudyjską infrastrukturę i żeglugę wydłużają trasy tankowców do Europy — a Polska sprowadza przez Orlen około 60% ropy z Arabii Saudyjskiej i Bliskiego Wschodu.
- Diesel rosyjski. Do końca września obowiązuje embargo na rosyjski olej napędowy i opałowy po zniszczeniach rafinerii. Europa strukturalnie importuje diesel, więc luka podażowa idzie prosto w notowania: ~1 500 USD/t w Rotterdamie wobec rekordu 1 588 USD z kwietnia.
- Gaz. Ceny gazu w Europie są ponad dwukrotnie wyższe niż przed konfliktem — to samo źródło, inne paliwo, ten sam efekt w rachunkach za ogrzewanie od października.
Dla globalnych rynków ropa po 105 USD jest głównym powodem, dla którego Fed najprawdopodobniej podniesie stopy 16 września — benzyna w USA jest droższa o 27,4% r/r. Polska nie jest wyjątkiem, jest częścią tego samego szoku.
Rząd: „nie wznowimy CPN"
Program „Ceny Paliwa Niżej" (CPN) obniżył wiosną VAT na paliwa z 23% do 8% i tymczasowo akcyzę. Miał obowiązywać do końca kwietnia, był przedłużany, ostatecznie wygasł 31 sierpnia. Kosztował budżet 4,7 mld zł. Według rp.pl rząd nie planuje jego wznowienia z powodu ograniczeń budżetowych.
Minister energii Miłosz Motyka, pytany 8 września o scenariusz 10 zł za litr, odpowiedział: „Dzisiaj takiej analizy nie ma. I analitycy też tego nie przewidują. To, jak się rozwinie kryzys na Bliskim Wschodzie, jest niewiadomą". Żadnych działań osłonowych nie zapowiedział.
Nie planuj budżetu pod interwencję. Historycznie obniżki VAT na paliwa wracały dopiero przy cenach wyraźnie powyżej 8 zł i silnej presji politycznej — a rok 2027 jest rokiem wyborczym, więc scenariusz nie jest zerowy. Ale przy deficycie 282,6 mld zł każdy miliard na dopłaty do paliwa to miliard mniej gdzie indziej. Załóż, że płacisz 23% VAT do odwołania. Jeśli rząd zaskoczy, potraktuj to jako premię.
Ile to kosztuje Twój budżet
Liczby w tabeli to przybliżenie przy jawnych założeniach: cena z sierpnia vs 9–13 września, spalanie 7 l/100 km dla auta osobowego, 30 l/100 km dla dostawczego. Podstaw swoje wartości.
| Profil | Przebieg / rok | Zużycie | Koszt dodatkowy / rok | Miesięcznie |
|---|---|---|---|---|
| Dojazdy do pracy, Pb95 | 12 000 km | 840 l | +1 109 zł | +92 zł |
| Dużo jeżdżący, ON | 25 000 km | 1 750 l | +2 188 zł | +182 zł |
| Rodzina 2 auta, Pb95 + ON | 12 000 + 20 000 km | 840 + 1 400 l | +2 859 zł | +238 zł |
| Mikrofirma, bus dostawczy ON | 40 000 km | 12 000 l | +15 000 zł | +1 250 zł |
Dla przeciętnego gospodarstwa domowego z jednym autem to około 90–100 zł miesięcznie — mniej więcej tyle, ile wynosi rata za telefon. Nie zrujnuje budżetu, ale jeśli nie ma go w planie, pojawi się jako „nie wiem, gdzie znikają pieniądze" w grudniu. Dla firmy transportowej to z kolei różnica między zyskiem a stratą w kwartale — i to ona pójdzie w ceny usług, czyli w inflację bazową za trzy miesiące.
Efekt drugiej rundy: CPI, RPP i Twoja rata
W sierpniu paliwa były droższe o 24,2% r/r i zrobiły praktycznie cały odczyt inflacji 3,4% — jeszcze przy VAT 8%, bo GUS zbiera ceny do ~20 dnia miesiąca. Wrześniowy szacunek, publikowany 30 września, dostanie pełny efekt: około 1 zł z VAT plus wzrost ropy. Rozkład sierpniowego koszyka i trzy scenariusze CPI opisaliśmy w artykule o inflacji 3,4% i decyzji RPP.
Co już wiadomo. PKO BP oczekuje CPI około 4% r/r na koniec roku, powyżej górnej granicy pasma celu (3,5%). Bank Millennium podniósł prognozę na 2026 do 3,1% i na 2027 do 3,3%. RPP 9 września zostawiła stopy na 3,75%, a Glapiński wymienił powrót VAT na paliwa jako jedno z głównych ryzyk, dodając, że rysuje się „raczej lekka podwyżka niż obniżka". Rynek wycenia dwie podwyżki po 25 pb w pół roku.
Łańcuch jest prosty: drogie paliwo → wyższy CPI → brak obniżek stóp (lub podwyżka) → rata kredytu nie spada. Kierowca z hipoteką na zmiennej stopie płaci za ropę dwa razy — na stacji i w banku. Jeśli to Ty, sprawdź ofertę stałej stopy: przy kredycie 500 tys. zł dwie podwyżki po 25 pb to około 150 zł więcej raty miesięcznie, a od 2027 WIBOR zastępuje POLSTR.
Trzy scenariusze do końca 2026
Reflex prognozuje na koniec września 8,09 zł za Pb95 i 8,90–8,99 zł za diesel. Co dalej, zależy od trzech zmiennych: Brent, dolara i embarga na rosyjski diesel, które wygasa 30 września.
Scenariusz bazowy (50%) — plateau. Brent w przedziale 95–110 USD, dolar 3,70–3,80 zł, embargo wygasa lub jest przedłużone bez eskalacji. Diesel zatrzymuje się w okolicach 8,90–9,20 zł, benzyna 8,00–8,20 zł. Marże na benzynie wracają w stronę normy (−15 gr), co amortyzuje część wzrostu ropy. CPI w IV kwartale w okolicach 4%, RPP bez zmian.
Scenariusz deeskalacji (30%) — ulga od listopada. Rozejm lub zawieszenie broni w Zatoce, Brent wraca do 80–90 USD, jak zakładał jeszcze w sierpniu scenariusz bazowy J.P. Morgan. Diesel spada w stronę 8,20–8,40 zł, benzyna do 7,50 zł. Pełny efekt VAT zostaje, ale rynek zjada część podwyżki. Inflacja na koniec roku bliżej 3,5% niż 4%.
Scenariusz eskalacji (20%) — 120 USD i 9,50 zł. Blokada Ormuz lub uderzenie w infrastrukturę eksportową. Brent 120–130 USD (górny wariant ryzyka Chase/J.P. Morgan z sierpnia), dolar powyżej 3,90 zł. Diesel 9,50–9,80 zł, benzyna 8,80–9,00. To jedyny wariant, w którym powrót dopłat rządowych staje się prawdopodobny — i w którym RPP podnosi stopy jeszcze w tym roku. 10 zł za litr wymagałoby czegoś więcej niż ten scenariusz.
Sześć ruchów, które realnie ograniczą straty
Od najprostszego do wymagającego decyzji inwestycyjnej.
1. Wpisz paliwo do budżetu jako stałą kwotę — dziś. Policz z tabeli powyżej swoje +90 czy +180 zł i przenieś je z kategorii „zachcianki" do „potrzeby". W metodzie 50/30/20 to oznacza, że coś z 30% musi ustąpić, a nie że 20% na oszczędności się kurczy. Szablon w przewodniku po budżecie domowym.
2. Na benzynie szukaj taniej stacji, na dieslu nie trać na to czasu. Marża 41 gr na Pb95 oznacza, że między stacjami w tym samym mieście różnica sięga 30–40 gr/l — przy 70 l baku to 25 zł na jednym tankowaniu. Na dieslu marże są przy zerze, więc rozrzut cen jest minimalny. Aplikacje porównujące ceny (e-petrol, Yanosik) robią tę robotę za Ciebie.
3. Poduszkę finansową trzymaj w czymś, co rośnie z inflacją. Drogie paliwo podbija CPI, a obligacje COI (4,75%) i EDO (5,35%) w kolejnych latach płacą inflację plus marżę 1,50–2,00 pp. To jedyny instrument dla drobnego inwestora, którego kupon rośnie dlatego, że paliwo drożeje. Wrześniowa oferta obowiązuje do 30 września, szczegóły w przewodniku po obligacjach skarbowych.
4. Nie kupuj Orlenu „na hedging". Intuicja mówi: drożeje paliwo, zarabia rafineria. Rzeczywistość: Orlen obniżył hurt benzyny mimo droższej ropy, na dieslu detal sprzedaje poniżej hurtu, a ceny na stacjach są w Polsce przedmiotem presji politycznej. Spółka może zarabiać na marży rafineryjnej, ale nie jest ubezpieczeniem od Twojego rachunku za tankowanie. Jeśli chcesz ekspozycji na ropę, bardziej przewidywalny jest szeroki ETF na sektor energetyczny — z pełną świadomością, że to zakład o cenę baryłki, nie o cenę na dystrybutorze.
5. Hipoteka na zmiennej stopie: zapytaj o stałą. Scenariusz obniżki raty jesienią jest nieaktualny. Jeśli Twój bank oferuje stałą stopę na 5 lat w okolicach obecnej zmiennej, drogie paliwo jest dobrym powodem, by przynajmniej poprosić o symulację. Nie musisz decydować dziś — ale musisz wiedzieć, ile to kosztuje.
6. Firma: przelicz cennik teraz, nie w grudniu. Bus dostawczy na 40 tys. km rocznie kosztuje od września o ~1 250 zł miesięcznie więcej. Jeśli masz umowy z klientami bez klauzuli paliwowej, wrzesień to moment na rozmowę o indeksacji — zanim konkurencja zrobi to pierwsza i zanim kwartalny wynik pokaże, że pracujesz za darmo.
Szok paliwowy z 2022 roku nauczył jednego: ceny na stacji wracają do normy szybciej niż ceny w sklepach, które przez nie urosły. Diesel po 8,76 zł minie. Inflacja bazowa, którą wywoła, zostanie na dłużej — i to ona zdecyduje o stopach w 2027 roku. Jak budować portfel odporny na takie epizody, opisujemy w przewodniku jak zacząć inwestować.